شکستن روایت:
رد ادعاهای جمهوری اسلامی

تحقیقات مستقل، مستندسازی حقوق بشری و نظارت بین‌المللی همگی نشان‌دهنده بحران عمیق مشروعیت در جمهوری اسلامی هستند. تحلیل‌های مؤسسه رابرت لنسینگ نشان می‌دهد که جنبش‌های اعتراضی ایران گسترده و پایدار هستند و نه حاشیه‌ای: لینک.(https://lansinginstitute.org/) دیدبان حقوق بشر چرخه‌های مکرر سرکوب مرگبار علیه معترضان را مستندسازی کرده و نشان می‌دهد دولتی که بر اجبار متکی است، نه رضایت عمومی: لینک.(https://www.hrw.org/news/2026/01/08/iran-authorities-renewed-cycle-of-protest-bloodshed) دفتر حقوق بشر سازمان ملل سرکوب سیستماتیک و گسترش نظارت برای سرکوب مخالفت‌ها را تأیید می‌کند: لینک.(https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/03/iran-government-continues-systematic-repression-and-escalates-surveillance) Outlook India اضافه می‌کند که هرچند سرکوب ممکن است در کوتاه‌مدت تجمعات قابل مشاهده را محدود کند، اما در نهایت دولت را متحول می‌کند و حکومت از پاسخگویی به نیازهای عمومی به نظارت بر رفتار مردم تغییر می‌یابد، که نشانه‌ای از فروپاشی مشروعیت است: لینک.(https://www.outlookindia.com/international/irans-protests-and-the-limits-of-governing-through-fear) الگوهای بسیج ملی، رفتار تحریم انتخابات و سرکوب مستند‌شده با اجبار با ادعای مخالفت حاشیه‌ای سازگار نیستند. تحقیقات مستقل، گزارش‌های حقوق بشری و تحلیل‌های علمی مشروعیت همگی بحران عمیق و ساختاری مشروعیت را نشان می‌دهند. موج‌های اعتراضی گسترده و پایدار بوده‌اند؛ کاهش مشارکت و تحریم‌ها نشانه عقب‌نشینی از رضایت عمومی است؛ و افزایش تکیه دولت بر زور و نظارت نشان‌دهنده حکمرانی مبتنی بر اجبار است، نه مشروعیت. شواهد • عفو بین‌الملل – «ایران: مقامات باید سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات را متوقف کنند»مستندسازی اعتراضات سراسری و مقیاس سرکوب، نشان‌دهنده نارضایتی گسترده.لینک(https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/10/iran-authorities-must-end-brutal-crackdown-on-protests/) • دیدبان حقوق بشر – «ایران: توقفی در سرکوب اعتراضات نیست»نشان می‌دهد اعتراضات در بسیاری از شهرها جریان دارد و رژیم بر زور، نه رضایت، متکی است.لینک(https://www.hrw.org/news/2022/11/21/iran-no-letup-protest-crackdown) • وبلاگ مرکز خاورمیانه LSE – «بحران مشروعیت ایران»تحلیل علمی نشان می‌دهد چگونه اعتراضات مکرر و تحریم انتخابات بازتاب فروپاشی ساختاری مشروعیت است.لینک(https://blogs.lse.ac.uk/mec/2023/01/10/irans-crisis-of-legitimacy/) • مؤسسه رابرت لنسینگ – تحلیل محرک‌های اعتراض و بی‌ثباتی رژیمنشان می‌دهد جنبش‌های اعتراضی ایران گسترده و پایدار هستند، نه حاشیه‌ای.لینک(https://lansinginstitute.org/) • دیدبان حقوق بشر – «چرخه تازه خونریزی اعتراضات توسط مقامات ایران»چرخه‌های مکرر سرکوب مرگبار را مستندسازی می‌کند و نشان می‌دهد دولت بر اجبار متکی است نه رضایت عمومی.لینک(https://www.hrw.org/news/2026/01/08/iran-authorities-renewed-cycle-of-protest-bloodshed) • دفتر حقوق بشر سازمان ملل – گزارش مأموریت تحقیقاتیسرکوب سیستماتیک و گسترش نظارت برای سرکوب مخالفت‌ها را تأیید می‌کند.لینک(https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/03/iran-government-continues-systematic-repression-and-escalates-surveillance) • Outlook India – «اعتراضات ایران و محدودیت‌های حکمرانی از طریق ترس»توضیح می‌دهد چگونه سرکوب ممکن است تجمعات قابل مشاهده را در کوتاه‌مدت محدود کند اما در نهایت دولت را به سیستمی متمرکز بر کنترل رفتار مردم تبدیل می‌کند، که نشانه فروپاشی مشروعیت است.لینک(https://www.outlookindia.com/international/irans-protests-and-the-limits-of-governing-through-fear)

تکنیکهای تأیید هویت تثبیتشده، از جمله روشهای OSINT مانند موقعیت جغرافیایی، تأیید متقابل منابع و بررسی قانونی ویدیو، بهطور معمول توسط اتاقهای خبر اصلی، محققان حقوق بشر و گروههای تحقیقاتی مستقل استفاده میشوند. این روشها بارها در مورد فیلمهای اعتراضات ایران اعمال شدهاند و بهطور مداوم اصالت و مقیاس را تأیید میکنند. ادعاهای مربوط به جعل گسترده یا ویدیوهای اعتراضی تولید شده توسط هوش مصنوعی توسط هیچ مدرک معتبری پشتیبانی نمیشوند. شواهد • عفو بینالملل – «ایران: افزایش مرگ و میر و جراحات در بحبوحه چرخه جدید خونریزی اعتراضات توسط مقامات» https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/01/iran-deaths-injuries-authorities-protest-bloodshed/(https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/01/iran-deaths-injuries-authorities-protest-bloodshed/) • رویترز – «دفتر حقوق بشر سازمان ملل میگوید صدها نفر در اعتراضات ایران کشته شدهاند» https://www.reuters.com/business/media-telecom/un-rights-office-says-hundreds-killed-iran-protests-2026-01-13/(https://www.reuters.com/business/media-telecom/un-rights-office-says-hundreds-killed-iran-protests-2026-01-13/) • بیبیسی – «چگونه بیبیسی وریفای ویدیوهای اعتراضات ایران را بررسی میکند» https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63117263(https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63117263) • اسکای نیوز دیتا و فورنسیک – «ردیابی اعتراضات ایران علیرغم قطعی اینترنت» https://news.sky.com/story/iran-protests-how-we-verified-videos-despite-internet-blackouts-12724676(https://news.sky.com/story/iran-protests-how-we-verified-videos-despite-internet-blackouts-12724676) • Bellingcat – «تحلیل تصاویر اعتراضات ایران» https://www.bellingcat.com/news/2022/10/03/analysing-footage-from-the-iran-protests/(https://www.bellingcat.com/news/2022/10/03/analysing-footage-from-the-iran-protests/)

نهادهای مستقل سازمان ملل و سازمان‌های عمده حقوق بشری به‌طور مداوم نقض‌های جدی حق دادرسی عادلانه در پرونده‌های اعدام در ایران را مستندسازی می‌کنند، از جمله اقرارهای اجباری، محرومیت از وکیل مدافع، دادگاه‌های غیرعلنی یا خلاصه، و اتهامات با انگیزه سیاسی. بر اساس استانداردهای دادرسی عادلانه پیمان بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)، این کمبودها به‌طور بنیادین اعتبار ادعاهایی را که اعدام‌ها محدود به «مجرمان خشونت‌طلب» هستند، تضعیف می‌کند. سوابق مستند نشان می‌دهد که بسیاری از افراد، از جمله معترضان، مخالفان و شهروندان عادی، پس از رسیدگی‌هایی که معیارهای اساسی حقوق بین‌الملل را برآورده نمی‌کنند، به اعدام محکوم شده‌اند. این الگو با این ادعا که اعدام‌ها محدود به مجرمان خشونت‌طلب است، در تضاد است. شواهد • گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران – گزارش به شورای حقوق بشرجزئیات نقض حق دادرسی، اقرارهای اجباری، محاکمات ناعادلانه و اعدام‌های سیاسی.لینک(https://www.ohchr.org/en/documents/thematic-reports/a-hrc-52-67-situation-human-rights-islamic-republic-iran) • عفو بین‌الملل – «ایران: موج اعدام‌ها»مستندسازی افزایش اعدام‌ها پس از محاکمات ناعادلانه، شامل پرونده‌های معترضان و افراد محکوم‌شده پس از اقرارهای اجباری.لینک(https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/05/iran-execution-spree/) • دیدبان حقوق بشر – «ایران: معترضان در معرض اعدام»نشان می‌دهد معترضان با اتهامات کیفری اعدام بدون دادرسی عادلانه مواجه شده‌اند، اغلب بر اساس اقرارهای اجباری یا اتهامات سیاسی.لینک(https://www.hrw.org/news/2022/12/08/iran-protesters-risk-execution) • گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران – گزارش کشوریمستندسازی اضافی از محاکمات صوری، اتهامات سیاسی و نقض سیستماتیک حقوق دادرسی عادلانه.لینک(https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/a80349-situation-human-rights-islamic-republic-iran-report-special) • عفو بین‌الملل – «متوقف کردن موج اعدام‌ها در ایران»برجسته کردن اعدام‌های گسترده پس از محاکمات ناعادلانه و تعقیب‌های سیاسی.لینک(https://amnesty.ca/online-action/stop-the-execution-spree-in-iran/) • سازمان هنگاو برای حقوق بشر – گزارش ویژه (۲۰۲۵)مستندسازی نقض‌های گسترده حقوق بشر، شامل اعدام‌هایی که پس از نقض حق دادرسی و اقرارهای اجباری انجام شده‌اند.لینک(https://hengaw.net/en/reports-and-statistics-1/2025/12/article-7)

چندین نهاد مستقل، از جمله سازمان‌های حقوق بشری، کارشناسان سازمان ملل و گروه‌های مستندسازی پزشکی قانونی، شمار زیادی از مرگ‌ها را ناشی از نیروهای امنیتی در جریان سرکوب اعتراضات ثبت کرده‌اند. شواهد موجود ادعاهای مربوط به انجام کشتار جمعی توسط معترضان با هر مقیاس قابل مقایسه‌ای را تأیید نمی‌کند. در عوض، به‌طور مداوم نشان می‌دهد که دولت از مهمات جنگی، نیروی مرگبار و الگوهای سیستماتیک سوءاستفاده کرده است. آمار تأییدشده تلفات، گزارش‌های پزشکی و مأموریت‌های تحقیقاتی همگی به خشونت گسترده و اعمال‌شده توسط دولت اشاره دارند. شواهد • عفو بین‌الملل – «ایران: جزئیات ۳۰۴ مرگ در سرکوب اعتراضات نوامبر ۲۰۱۹»فهرست مرگ‌های تأییدشده و روش‌های استفاده‌شده توسط نیروهای امنیتی، از جمله تیراندازی و کشتار غیرقانونی.لینک(https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/05/iran-details-of-304-deaths-in-crackdown-on-november-2019-protests/) • دیدبان حقوق بشر – «ایران: نیروهای امنیتی از نیروی مرگبار علیه معترضان استفاده می‌کنند»مستندسازی استفاده از مهمات جنگی، نیروی مرگبار و سرکوب خشونت‌آمیز در چندین شهر.لینک(https://www.hrw.org/news/2022/09/22/iran-security-forces-use-lethal-force-against-protesters) • دفتر حقوق بشر سازمان ملل – «کارشناسان سازمان ملل سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات در ایران را محکوم کردند»تأیید کشتار گسترده، استفاده بیش از حد از نیرو و نقض قوانین بین‌المللی.لینک(https://www.ohchr.org/en/press-releases/2022/11/iran-un-experts-condemn-violent-crackdown-protests) • حقوق بشر ایران – «حداقل ۳٬۴۲۸ معترض در ایران کشته شدند»ارائه آمار به‌روز تلفات و هشدار نسبت به خطرات ادامه اعدام‌ها و سرکوب مرگبار.لینک(https://iranhr.net/en/articles/8529/) • گاردین – «صدها مورد آسیب چشم ناشی از گلوله در یک بیمارستان ایرانی در جریان سرکوب خشونت‌آمیز»شواهد پزشکی که تیراندازی‌های هدفمند و آسیب‌های شدید مطابق با نیروی بیش از حد را نشان می‌دهد.لینک(https://www.theguardian.com/global-development/2026/jan/13/hundreds-of-gunshot-eye-injuries-found-in-one-iranian-hospital-amid-brutal-crackdown-on-protests) • عفو بین‌الملل – «ایران: کشتار معترضان نیازمند اقدام دیپلماتیک جهانی است»مستندسازی کشتار جمعی، شامل موارد تأییدشده تیراندازی به معترضان از فاصله نزدیک.لینک(https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/01/iran-massacre-of-protesters-demands-global-diplomatic-action-to-signal-an-end-to-impunity/) • سازمان ملل – «گزارش مأموریت مستقل بین‌المللی تحقیق درباره جمهوری اسلامی ایران»تحقیق جامع سازمان ملل که جزئیات کشتار غیرقانونی، استفاده بیش از حد از نیرو و خشونت سیستماتیک دولتی را تشریح می‌کند.لینک(https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session58/advance-version/a-hrc-58-63-auv.pdf)

رسانههای بینالمللی بزرگ، سازمانهای حقوق بشری و تیمهای مستقل تأیید، از روشهای تثبیتشده OSINT، از جمله موقعیت جغرافیایی، تجزیه و تحلیل مهر زمانی، بررسی ابرداده و تأیید چند منبعی، برای تأیید اصالت فیلمهای اعتراضی و مستندسازی خشونت دولتی استفاده میکنند. این خطوط تأیید مستقل از یکدیگر عمل میکنند، با این حال یافتههای آنها همگرا است. این تأیید متقابل در میان نهادهای تحقیقاتی جداگانه، این ادعا را که «رسانههای غربی خشونت را ساختهاند» به عنوان یک توضیح کلی تضعیف میکند. ویدیوهای تأیید شده، روایتهای شاهدان عینی، تصاویر ماهوارهای و تجزیه و تحلیل پزشکی قانونی به طور مداوم خشونت واقعی و مستند شده توسط نیروهای امنیتی را تأیید میکنند. شواهد • بیبیسی - «اعتراضات ایران: آنچه در مورد سرکوب میدانیم» حوادث تأییدشده را با استفاده از تصاویر بررسی‌شده و منابع مستقلِ تطبیق‌داده‌شده خلاصه می‌کند. https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63116000(https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63116000) • بیبیسی - گزارش ویدیویی از فیلمهای تأیید شده سرکوبها. از روش‌های BBC Verify برای تأیید اصالت ویدئوهای اعتراضات استفاده می‌کند. https://www.bbc.com/news/videos/c1wz35n7r0po(https://www.bbc.com/news/videos/c1wz35n7r0po) • گاردین – «اعتراضات ایران: ویدیوهای تأیید شده، مقیاس سرکوب را نشان میدهند» از ویدئوهای مکان‌یابی‌شده و راستی‌آزمایی‌شده برای مستندسازی خشونت استفاده می‌کند. https://www.theguardian.com/world/2022/oct/03/iran-protests-videos-show-scale-of-crackdown(https://www.theguardian.com/world/2022/oct/03/iran-protests-videos-show-scale-of-crackdown) • گاردین - «به نظر میرسد اعتراضات ایران زیر بار سرکوب وحشیانه، کند شده است» شامل ویدئوهای تأییدشده و شواهد پزشکی از خشونت دولتی است. https://www.theguardian.com/world/2026/jan/15/iran-protests-appear-to-slow-under-weight-of-brutal-crackdown(https://www.theguardian.com/world/2026/jan/15/iran-protests-appear-to-slow-under-weight-of-brutal-crackdown) • اخبار ایبیسی (استرالیا) – «چگونه ویدیوهای اعتراضات ایران را تأیید کردیم» روش‌های راستی‌آزمایی را توضیح می‌دهد و اصالت تصاویر اعتراضات را تأیید می‌کند. https://www.abc.net.au/news/2022-10-06/how-we-verified-videos-of-iran-protests/101512820(https://www.abc.net.au/news/2022-10-06/how-we-verified-videos-of-iran-protests/101512820) • ایبیسی نیوز (استرالیا) – «فیلمهای کمیاب و تأیید شده از اعتراضات ایران...» ظهور و گسترش اعتراضات را با استفاده از ویدئوهای تأییدشده دنبال می‌کند. https://www.abc.net.au/news/2026-01-14/verify-tracking-the-emergence-of-protests-across-iran/106225330(https://www.abc.net.au/news/2026-01-14/verify-tracking-the-emergence-of-protests-across-iran/106225330) • دیدهبان حقوق بشر – «مقامات ایرانی اعتراضات را وحشیانه سرکوب میکنند» موارد تأییدشده استفاده از نیروی مرگبار، ضرب‌وشتم و سرکوب غیرقانونی را مستند می‌کند. https://www.hrw.org/news/2026/01/06/iranian-authorities-brutally-repressing-protests(https://www.hrw.org/news/2026/01/06/iranian-authorities-brutally-repressing-protests) • عفو بینالملل – «آنها به من تجاوز وحشیانه کردند»: خشونت جنسی به عنوان سلاحی برای سرکوب قیام ایران. شهادت‌های تأییدشده و شواهد پزشکی قانونی از خشونت جنسی هدایت‌شده توسط دولت ارائه می‌دهد. https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/7480/2023/en/(https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/7480/2023/en/) • عفو بینالملل (کانادا) – «ایران: قتل عام معترضان، اقدام جهانی برای پایان دادن به مصونیت از مجازات را میطلبد» ویدئوهای تأییدشده و روایت‌های شاهدان عینی از کشتار گسترده و غیرقانونی در جریان قطع اینترنت پرده برمی‌دارند، به‌طوری‌که بنا بر اعتراف رسمی، شمار کشته‌شدگان به ۲٬۰۰۰ نفر رسیده است. https://amnesty.ca/human-rights-news/iran-massacre-protesters-demands-global-action-end-impunity/(https://amnesty.ca/human-rights-news/iran-massacre-protesters-demands-global-action-end-impunity/)

چندین سازمان مستقل، از جمله عفو بین‌الملل، حقوق بشر ایران (IHRNGO) و مرکز حقوق بشر در ایران، قربانیان دارای نام را با استفاده از روش‌های استاندارد راستی‌آزمایی حقوق بشری مستندسازی کرده‌اند. این روش‌ها شامل شهادت خانواده‌ها، سوابق پزشکی و قانونی، تطبیق با منابع محلی و جمع‌آوری داده‌ها در پایگاه‌های اطلاعاتی است. همگرایی این مسیرهای مستندسازی مستقل به‌طور مستقیم ادعای «غیرقابل راستی‌آزمایی» بودن هویت قربانیان را رد می‌کند. شواهد • عفو بین‌الملل – «آن‌ها ما را در سکوت می‌کشند»: اعتراضات نوامبر ۲۰۱۹ ایرانشامل قربانیان دارای نام، روایت خانواده‌ها و شواهد تأییدکننده.لینک(https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/2308/2020/en/) • حقوق بشر ایران (IHRNGO) – «فهرست معترضان کشته‌شده»پایگاه داده‌ای از قربانیان شناسایی‌شده با منابع و یادداشت‌های راستی‌آزمایی.لینک(https://iranhr.net/en/articles/5610/) • مرکز حقوق بشر در ایران – «خانواده‌های معترضان کشته‌شده سخن می‌گویند»مستندسازی شهادت خانواده‌ها، تأیید هویت و شواهد پشتیبان.لینک(https://iranhumanrights.org/2022/11/families-of-slain-protesters/) • حقوق بشر ایران (IHRNGO) – سایت اصلیفهرست‌های اضافی قربانیان تأییدشده و مستندسازی.لینک(https://iranhr.net/en/) • مرکز حقوق بشر در ایران – سایت اصلیمستندسازی مداوم قربانیان دارای نام و اظهارات خانواده‌ها.لینک(https://iranhumanrights.org/)

اسناد مستقل به طور مداوم نشان میدهند که اعتراضات در سراسر ایران عمدتاً مسالمتآمیز بوده و خشونت عمدتاً توسط نیروهای دولتی آغاز شده است. سازمانهای حقوق بشری، تحلیلهای دانشگاهی و فیلمهای تأیید شده، الگوهای استفاده نامتناسب از زور، از جمله مهمات جنگی، ضرب و شتم، دستگیریهای گسترده و جراحات هدفمند را توصیف میکنند. در مواردی که خشونت معترضان رخ داده است، محققان آن را به عنوان رادیکالیزاسیون ناشی از سرکوب میشناسند، نه به عنوان ویژگی تعیینکننده جنبش. این گزارش از یک چارچوب کلی «شورش» پشتیبانی نمیکند؛ بلکه از الگویی از اعتراض مسالمتآمیز که با خشونت فزاینده دولتی مواجه شده است، پشتیبانی میکند. شواهد • دیدهبان حقوق بشر – «ایران: معترضان با سرکوب وحشیانه روبرو هستند» • عفو بینالملل – «ایران: استفاده غیرقانونی نیروهای امنیتی از زور» • گزارش خاورمیانه (MERIP) – «چرخههای اعتراض و سرکوب در ایران» • دیدهبان حقوق بشر – «مقامات ایرانی اعتراضات را وحشیانه سرکوب میکنند» • عفو بینالملل – «قطع اینترنت، تخلفات در سرکوب مرگبار معترضان را پنهان میکند» • دیدهبان حقوق بشر – «ایران: شواهد فزایندهای از قتل عامهای سراسری»

تحقیقات دانشگاهی مستقل، تحلیلهای سیاسی و سازمانهای ناظر بر درگیریها، پیوسته موج اعتراضات ایران را به عوامل داخلی، از جمله مشکلات اقتصادی، سرکوب سیاسی، تبعیض جنسیتی، فساد و نارضایتیهای ساختاری دیرینه، نسبت میدهند. این منابع صراحتاً روایتهای هماهنگشده خارجی را به عنوان توضیحات کلی برای ناآرامیهای سراسری رد میکنند. اظهارات مقامات خارجی یا حسابهای کاربری رسانههای اجتماعی مرتبط با سرویسهای اطلاعاتی، مدرکی دال بر هماهنگی و سازماندهی این اعتراضات نیست؛ بلکه نشاندهنده پیامرسانی سیاسی، صفبندیهای فرصتطلبانه یا تلاش برای تأثیرگذاری بر رویدادها پس از وقوع اعتراضات است. سوابق مستند نشان میدهد که اعتراضات از شرایط داخلی سرچشمه میگیرد، نه از دستور خارجی. شواهد • گفتگو – «اعتراضات ایران ناشی از خشم داخلی است، نه توطئههای خارجی» https://theconversation.com/irans-protests-are-driven-by-domestic-anger-not-foreign-plots-192573(https://theconversation.com/irans-protests-are-driven-by-domestic-anger-not-foreign-plots-192573) • چتم هاوس – «اعتراضات ایران: یک قیام داخلی» https://www.chathamhouse.org/2022/10/irans-protests-domestic-uprising(https://www.chathamhouse.org/2022/10/irans-protests-domestic-uprising) • گروه بینالمللی بحران – «اعتراضات ایران: محرکهای داخلی» https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iran/irans-protests-internal-drivers(https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iran/irans-protests-internal-drivers) • زمینه اضافی (پیام سیاسی در مقابل شواهد) برخی از بازیگران خارجی • گزارش جروزالم پست از اظهارات دیوید بارنی، رئیس موساد https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-883524(https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-883524) • پستهایی از یک حساب کاربری فارسیزبان منسوب به موساد • توییتی از مایک پمپئو، وزیر امور خارجه سابق آمریکا این اظهارات نشان دهنده هماهنگی و سازماندهی نیست. آنها ارتباطات سیاسی هستند که پس از شروع اعتراضات صورت گرفتهاند و هیچ مدرکی دال بر کنترل عملیاتی، برنامهریزی یا آغاز ناآرامیها ارائه نمیدهند.

تحریمها بدون شک به اقتصاد ایران آسیب رساندهاند، اما تحقیقات اقتصادی مستقل همواره نشان میدهد که عوامل ساختاری داخلی نقش به همان اندازه و اغلب بیشتر مهمی ایفا میکنند. این عوامل شامل فساد ریشهدار، سوء مدیریت مزمن، رانتخواری و تسلط نهادهای امنیتی مانند سپاه پاسداران بر بخشهای اصلی اقتصاد میشود. تحلیلهای ذکر شده، توضیح تکعلتی را رد میکنند. در عوض، آنها نشان میدهند که بحران اقتصادی ایران نتیجه فشارهای خارجی و شکستهای داخلی حکومت است، و اختلال عملکرد داخلی پیش از تحریمها یا تشدیدکننده تأثیر آنها بوده است. شواهد • انجمن تحقیقات اقتصادی – «فساد در ایران: نقش رانتهای نفتی» نشان می‌دهد که فساد، رانت‌جویی و تسلط نخبگان بر درآمدهای نفتی چگونه به اختلالات اقتصادی بلندمدت منجر می‌شوند، مستقل از تحریم‌ها. https://theforum.erf.org.eg/2024/10/13/corruption-in-iran-the-role-of-oil-rents/(https://theforum.erf.org.eg/2024/10/13/corruption-in-iran-the-role-of-oil-rents/) • مرکز خاورمیانه کارنگی – «بحران اقتصادی ایران: سوءمدیریت و تحریمها» توضیح می‌دهد که تحریم‌ها چگونه با سوءمدیریت سیستمیک داخلی، شکست‌های سیاست‌گذاری و ضعف‌های ساختاری تعامل دارند، اما آن‌ها را به‌طور کامل توجیه نمی‌کنند. https://carnegie-mec.org/2020/01/16/irans-economic-crisis-mismanagement-and-sanctions-pub-80712(https://carnegie-mec.org/2020/01/16/irans-economic-crisis-mismanagement-and-sanctions-pub-80712) • مرکز خاورمیانه LSE - «امپراتوری اقتصادی سپاه پاسداران» کنترل سپاه پاسداران بر بخش‌های کلیدی، رفتارهای انحصاری و تحریف بازارها را تشریح می‌کند، که همه این‌ها به رکود اقتصادی منجر می‌شوند. https://blogs.lse.ac.uk/mec/2019/11/18/the-irgc-and-irans-political-economy/(https://blogs.lse.ac.uk/mec/2019/11/18/the-irgc-and-irans-political-economy/) • انجمن بینالمللی خلیج فارس - «امپراتوری اقتصادی سپاه پاسداران در ایران» علاوه بر این، جای پای گسترده اقتصادی سپاه پاسداران و نقش آن در به حاشیه راندن بخش خصوصی و تضعیف کارایی اقتصادی را مستندسازی می‌کند. https://gulfif.org/the-economic-empire-of-the-revolutionary-guards-in-iran/(https://gulfif.org/the-economic-empire-of-the-revolutionary-guards-in-iran/) تحقیقات نهادی ذکر شده در بالا، شامل نهادهای دانشگاهی، سیاستگذاری و تحلیل منازعات، هیچ مدرکی دال بر اینکه سازمانهای اطلاعاتی خارجی جنبشهای اعتراضی ایران را سازماندهی کردهاند، پیدا نکردهاند. در عوض، آنها نارضایتیهای داخلی را به عنوان محرکهای اصلی و مداوم شناسایی میکنند.

نظارت مستقل نشان میدهد که سرکوب، دخالت نظامیان در کنترل داخلی و شکاف در نهادهای نخبگان، شاخصهای بحران هستند نه ثبات. کشتارهای گسترده، دستگیریهای گسترده و اتکا به نیروهای امنیتی برای حفظ نظم داخلی، نشاندهندهی حکومت تحت فشار است، نه انسجام. تحلیلها همچنین اختلافات داخلی، چندپارگی نهادی و وابستگی فزایندهی رژیم به زور را برجسته میکنند که همگی از نشانههای بیثباتی در ارزیابیهای علوم سیاسی هستند. شواهد • ماموریت حقیقتیاب سازمان ملل در مورد ایران - یافتههای دقیق سیستم سرکوب، بحران نهادی و تکیه دولت بر ابزارهای قهری برای حفظ کنترل را توصیف می‌کند https://www.ohchr.org/en/hr-bodies/hrc/ffm-iran/index(https://www.ohchr.org/en/hr-bodies/hrc/ffm-iran/index) • گاردین - «با هزاران کشته، رژیم ایران ممکن است از این اعتراضات جان سالم به در ببرد - اما نه به شکل فعلیاش» استدلال می‌کند که تلفات گسترده، ناآرامی‌های پایدار و شکاف‌های داخلی نشان‌دهنده رژیمی تحت فشار شدید است. https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/jan/13/thousands-dead-iranian-protests-regime-saddam-hussein-iraq(https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/jan/13/thousands-dead-iranian-protests-regime-saddam-hussein-iraq)

گروههای مستقل حقوق دیجیتال، سازمانهای آزادی مطبوعات و محققان راستیآزمایی، به طور مداوم سرکوب سیستماتیک اطلاعات در ایران را مستند میکنند. این شامل قطعی سراسری و منطقهای اینترنت، کاهش پهنای باند، مسدود کردن پلتفرمها و اقدامات قهری علیه روزنامهنگاران، سردبیران و خبرنگاران شهروند میشود. این شیوهها مستقیماً با هرگونه ادعای «شفافیت» در تضاد هستند و نگرانیهای جدی را در مورد ماده ۱۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، که از آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات محافظت میکند، ایجاد میکنند. الگوی مستند شده، کنترل عمدی اطلاعات را نشان میدهد که برای پنهان کردن خشونت دولتی، محدود کردن ارتباطات عمومی و جلوگیری از مستندسازی سوءاستفادهها طراحی شده است. شواهد • گروه میان / ASL19 – «قطعی اینترنت مخفیانه ایران» https://miaan.org/irans-stealth-blackout/(https://miaan.org/irans-stealth-blackout/) • دسترسی اکنون – «#KeepItOn: قطعیهای مکرر اینترنت در ایران» https://www.accessnow.org/iran-internet-shutdowns/(https://www.accessnow.org/iran-internet-shutdowns/) • گزارشگران بدون مرز (RSF) – «ایران: یکی از بزرگترین زندانهای روزنامهنگاران در جهان» https://rsf.org/en/country/iran(https://rsf.org/en/country/iran)

تحقیقات مستقل نشان میدهد که «ضعف» مشهود مخالفان ایران، نشانهای از رضایت یا خشنودی عمومی نیست. در عوض، این ضعف نتیجهی قابل پیشبینی سرکوب ساختاری بلندمدت، از جمله برچیدن جامعهی مدنی، نفوذ در شبکههای فعالان، جرمانگاری مخالفت و فرسایش طبقهی متوسط است که معمولاً از مخالفان سیاسی سازمانیافته حمایت میکند. تحلیلهای ذکر شده، محیطی را توصیف میکنند که در آن سازمانهای مستقل به طور سیستماتیک سرکوب میشوند، فعالان با نظارت و زندان مواجه میشوند و فساد، بنیانهای اجتماعی و اقتصادی مورد نیاز برای اقدام جمعی را تضعیف میکند. در این شرایط، «ضعف اپوزیسیون» نشاندهندهی محدودیت طراحیشده توسط دولت است، نه فقدان تمایل به تغییر. شواهد • بنیاد کارنگی – «جامعه مدنی در ایران: فضای در حال کوچک شدن» توضیح می‌دهد که چگونه دولت سازمان‌های مستقل را از هم گسسته و مشارکت مدنی را محدود کرده است. https://carnegieendowment.org/2021/03/18/civil-society-in-iran-shrinking-space-pub-84012(https://carnegieendowment.org/2021/03/18/civil-society-in-iran-shrinking-space-pub-84012) • گروه بینالمللی بحران – «جامعه مدنی ایران در محاصره» جزئیات سرکوب فعالان، سازمان‌های مردم‌نهاد و شبکه‌های اجتماعی را بیان می‌کند و نشان می‌دهد چگونه فشار دولت مانع از شکل‌گیری اپوزیسیون سازمان‌یافته می‌شود. https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iran/irans-civil-society-under-siege(https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iran/irans-civil-society-under-siege) • انجمن تحقیقات اقتصادی – «فساد و فرسایش طبقه متوسط» https://theforum.erf.org.eg/2024/10/13/corruption-in-iran-the-role-of-oil-rents/(https://theforum.erf.org.eg/2024/10/13/corruption-in-iran-the-role-of-oil-rents/)